Pojęcie i zadanie estetyki cz. 24

Teoria estetyczna Hegla uległa rozmaitym przeobrażeniom. Za główmy błąd jej poczytano upośledzenie natury, które czasowi olbrzymim krokiem posuwającemu naprzód przyrodniczą wiedzę, wydało się wprost śmiesznym – i ten tok rozumowania, z którego wynikły wspomniane powyżej trzy okresy w rozwoju piękna: symboliczny, klasyczny i romantyczny.

Tu występują inni; tu występuje głównie Fryderyk Yischer, twórca rozległej estetyki. Uzasadnił on system mistrza w metodzie dialektycznej, o wiele ściślejszej, niż Heglowska, i z innym skutkiem. Piękno jest ideą uzmysłowioną w zjawisku. Przewaga idei- nad formą zjawiska, stanowi wzniosłość, przewaga formy nad ideą, komiczność. Natura jest Yischer skłania się ku panteizmowi bezpośrednią formą urzeczywistniającej się idei. Drugą, pośrednią formą, jest fantazja. U Hegla piękno w swym rozwoju dziejowym, tkwi prawie ciągle w symbolu, bo albo idea nie wystarcza kształtowi, albo kształt idei; u Yischera dopiero oswabadza się z niego i każde zjawisko piękne uchodzi za pełny, żyjący wyraz urzeczywistniającej się w nim idei.