Roślinność cz. 5

Barwa i woń stanowią zewnętrzny wyraz istoty roślinnej. Ze światem tonów niema roślina związku; sama jest cichą, a tylko w czasie burzy piersiami wiatru jęczy, wzdycha, szumi, wyje! Ruch falujący gałązek sprawia wówczas wrażenie estetyczne kolejnym wznoszeniem się i opadaniem. Siła brzmienia tkwi jednak utajona w roślinie. Przypomnijmy tylko przedziwne tony, jakie sztuka ludzka zeń […]
Kategoria: Piękno w naturze

Roślinność cz. 4

U roślin dostrzegamy nieskończenie większą swobodę form, niżeli u kryształów. I tu panują wprawdzie stałe prawidła, ale ich przymus wydaje się raczej uporządkowaniem wolności. Matematyczne  formy nie biją tu w oczy, potrzeba za niemi śledzić. Podczas gdy u kryształów najwyższym wyrazem rozwoju są regularność, proporcja, symetrya, występuje u roślin bogate rozczłonkowanie, najwyraźniej zaś u najwyżej […]
Kategoria: Piękno w naturze

Roślinność cz. 3

Roślina rusza sie w sobie, lecz nie wyrusza z miejsca. Tkwi w ziemi. W powietrzu kołysze się łodyga, ale korzeń jest uwiązany; ginie, gdy się od ziemi oderwie. Grunt czarny, z którego wyrasta i w którym się kryje przed okiem człowieka, osłania ją urokiem tajemniczości. Chaotycznie pogmatwane węzły jej korzenia, budzą w nas uczucia grozy […]
Kategoria: Piękno w naturze

Roślinność cz. 2

Europejski jego towarzysz szydzi zeń. On nie żyje na puszczy, więc kwiatek mu tylko kwiatkiem, drzewo drzewem, a niczym więcej. Tylko brak uczy oceniać. Persowie okazywali we wszystkich czasach wiele zmysłu dla piękności roślin. Pomijając ich ogrody (Xenofon), wspomnę tylko o znanym z Herodota zamiłowaniu Xerxesa w pięknych drzewach. Podczas wyprawy przeciw Grecji, w okolicy […]
Kategoria: Piękno w naturze

Roślinność cz. 1

Krystalicznie złożone cząstki utworzyły świat kopalny. W królestwie roślin, tak samo rzecz się ma z porostami, mchami, i gąbkami. Tu twór drobniuchny łączy się z drugim, równie drobniuchnym, i każdy zachowuje swą odrębność, podobnie jak kryształy. Na najwyższych jednakże szczeblach roślinności, spotykamy już nowy, ważny żywioł estetyczny, – życie nieskrępowane odtąd żadną martwotą formy, nie […]
Kategoria: Piękno w naturze

Cztery żywioły cz. 10

Pozostają góry. Wyżyny alpejskie przedstawiają najwspanialszą ogromem formację. Wzgórza, góry, skaliste ściany, lodowce i szczyty śnieżne piętrzą się na przemian. Wzniosłość i straszliwość tronują na nich. Unoszą, ale i gniotą duszę, szczególnie, kiedy jest słabą i nieoswojoną. Ogłupiają mieszkańców zamkniętych w ciasnej dolinie, wyrzuconych z reszty świata. To jednak odgraniczenie dolin, nadaje im częstokroć jakiś […]
Kategoria: Piękno w naturze

Cztery żywioły cz. 9

Podczas gdy cząstki wody zlewają się ze sobą, cząstki ziemi zachowują odrębność. Gdziekolwiek tworzą ciała większe, podlegają wskazanym powyżej prawom i mogą urobić najróżnorodniejsze kształty komiczne, piękne, brzydkie, nudne itd. Bliżej dopatrywać jednak praw tej formacji nie pozwala nam miejsce. Ciekawych odsyłamy do geologii. Patrząc na powierzchnię ziemi, dostrzegamy, że płaszczyzna nie posiada w pełni własności […]
Kategoria: Piękno w naturze

Cztery żywioły cz. 8

Przechodzimy do ziemi. Należy się zastanowić nad cząstkami, z których złożona, i nad jej całością. O pierwszym krótko powiemy. Jak stężała w lód kropla wody przybiera już formę krystaliczną, tak przeciętnie i cząstki ziemi. Krystalizacją wyraża się najprościej tkwiący w materii porządek, jeszcze martwy, matematyczny. Ograniczenie, regularność, symetria, proporcja — oto przymioty kryształów. Ostre, wydatne […]
Kategoria: Piękno w naturze

Cztery żywioły cz. 7

Jezioro wąskie a bagniste jest nieskończenie smutnym. Pustkowie nic nie skupia rozstrzelonej wyobraźni. Co najwięcej – chwiejny kłos wodnego sitowia zatrzyma wzrok nasz, nużąc go jednostajnością swych kształtów, a trzeźwiąc wieczystą kołysanką. Powierzchnia takiej wody jest ociężałą, nieruchomą, fale krążą w koło, splątane i krótkie. Jezioro wielkie, np. Garda, Bodeńskie, zadziwia masą wody. I odeń […]
Kategoria: Piękno w naturze

Cztery żywioły cz. 6

Napomknę tylko o wodospadzie, a wnet nam stanie przed oczyma potężny jego obraz z tą masą wód spienionych, z tym szumem ponuro brzmiącej fali, z tym łukiem zajętym w kształcie tęczy! Siła, polot, energia, niepokój – oto jego przymioty, budzące w duszy pokrewne uczucia. Jakże to często porównywano wieczysty spad tej grzmiącej wody z wielkim […]
Kategoria: Piękno w naturze