Tragiczność Archive

Tragiczność cz. 16

W pierwszej chwili żadne rozdwojenie tragiczne nie budzi pociechy, ale zasmuca 1 wzrusza. Zawsze jednak z widoku jego wyróść może uczucie podniosłe, harmonijne, piękne. W sztuce jest to koniecznym. Rozwiązanie harmonijne zależy ściśle od miary uprawnienia, jaką przyznajemy walczącym potęgom. Najłatwiej zdobywa się tam, gdzie konflikt pov5staje z winy lub jednostronności i sprowadza pokutę. Jest
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 15

Wallenstein jest winnym; są jednak okoliczności, które go uniewinniają i tworzą dopiero właściwie tragiczny konflikt. Prawo bowiem silnego do władzy jest wiecznym, naturalnym źródłem najpotężniejszych starć. Raz ocala i zbawia; byłoby tchórzostwem i hańbą, gdyby zeń nie uczynić użytku; innym razem prowadzi do zbrodni, winy i zguby. Makbet, umieszczony w innych stosunkach, bez owej pokusy,
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 14

Kto by los Desdemony uważał za karę jej dziecinnej lekkomyślności, byłby sędzią zarówno niesprawiedliwym, jak pozbawionym poczucia poezki. Cóż ona winna, że łotr nikczemny znienawidził jej męża i czyni z niej ofiarę, aby podwójnie zgnębić jego? Człowiek, któremu nie uczyniła nic złego, który jednak wśliznął się w jej otoczenie i uwikłał w sidła fałszu, zarówno
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 13

We właściwej nawet tragedii przeznaczenia, gdzie los tragiczny człowiekowi naprzód jest zakreślony, widzimy już u dramatyków greckich pewną przymieszkę winy, która popycha uporczywego bohatera ku nieszczęsnemu upadkowi. W pośród stosunków ogromnej siły tragicznej ofiara przecież nie jest bez winy; pycha lub wszelki inny drugim szkodzący nadmiar woli i dążenia porywają w przepaść. Edyp jest gwałtownym
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 12

Dlatego już starożytna tragedia lubiła z przeznaczeniem łączyć winę, a .Arystoteles postawił zasadę, aby w sztuce nie występowali ani ludzie bez wszelkiej nagany (toby bowiem raziło nasze uczucia moralne!), ani bezwzględnie nikczemni. Winą tłumaczy się wymierzana w tragedii kara. Zło karzące uzyskuje tym pewne uzasadnienie i traci cechę przypadkową. Los uderza wtedy w ofiarę nie
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 11

Również i siła wchodzi tu w rachubę. Kto np. od razu już uważać się musi za bezsilnego wobec wielkich przedsięwzięć, nie powinien ich podejmować. Człowiek, którego bezsilność jest niewątpliwą, w razie niefortunnego skutku usiłowań, ściąga na siebie gniew, szyderstwo a nawet przekleństwo, nigdy zaś nie zyskuje współczucia. Każdy wielkie dzieła podejmujący człowiek powinien zważyć, 0
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 10

W najtragiczniejszych właśnie wypadkach, gdzie o harmonii nigdy już mowy być me może, wydaje się bolesny, tragiczny koniec rodzajem zbawienia i błogiego wypoczynku. Po burzy, która zatrzęsła i zgruchotała wszystko, następuje cisza. Na grobach wschodzi życie. Gdzie nadmiar siły znalazłszy pole do wyniesienia się, wyzwie przeciwko sobie zbiorowy opór pokrzywdzonych interesów, tam w jego upadku
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 9

Wszelka pospolitość wykluczona jest sama przez się z zakresu tragiczności. Jeżeli wzniosłość ginie w zwyczajny sposób – jeżeli umiera człowiek w sędziwym wieku, runie budowa przegryziona zebem czasu –jest to kolej rzeczy zupełnie prawidłowa, chociaż boleśna, w pewnych zaś tylko razach bywa tragiczną. Tej walce z zewnątrz wszczętej, przeciwstawiamy inną, która się rozpłomienia we wnętrzu
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 8

Są to usiłowania, aby zdarzenie przypadkowe i zwyczajne podnieść w jego doniosłości. Ale tu przeciwieństwa nie są jeszcze należycie dobrane. Król Attyla umiera na krwiotok w nocy zaślubin z młodą małżonką. Tę więc kobietę robią morderczynią – on zabił jej ojca i braci! Oto przypadek podniesiony do znaczenia tragiczności. Tu występuje żona, nie jakaś nienawistna
Category: Tragiczność

Tragiczność cz. 7

Przypadek, doniosły ten czynnik życia jako ślepo działająca potęga, jest nie przydatną do wywołania tragiczności w sztuce. Brak miary w nim razi nas, przygniata i wydaje się brzydkim. Wówczas tylko, gdy odkryjemy na dnie jego głębszy związek albo wyższe zrządzenie  w pierwszym razie przestaje być naturalnie przypadkiem – może stać się czynnikiem tragiczności. Jeżeli człowieka
Category: Tragiczność